-
Belgische gelukszoekers in de Nieuwe Wereld (19e – 20e eeuw)
Wie door de straten van Québec of Ontario wandelt, moet niet schrikken van straatnamen als ‘Anvers’, ‘Louvain’ en ‘Liège’. Een Canadese voorliefde voor Belgische steden?
|
‘Brave menschen’
De Verenigde Staten lieten de Belgen evenmin onberoerd. Heel wat landgenoten maakten deel uit van de massale migratiestromen naar het 20e eeuwse land van melk en honing. Het Canadese sprookje ten spijt, was men niet altijd even welgekomen. Ter illustratie, een lezersbrief in de Gazette van Detroit van 24 november 1924. Henri Van Slembroeck, een uitgeweken Belg, heeft het over enkele schrijnende gevallen van uitgewezen Belgische migranten.
“Donderdagavond werden Henry De Graeve, zijn zoontje George en zijn schoonouders Camiel Vandewalle en Vrouw Eugenie Maeckelberg van Windsor overgesmokkeld, waarvoor zij twintig dollar per persoon betaalden. Zij wierden aan den Detroit kant van de Rivier op een taxicab gedaan en naar Riopelle en Congress Straat gevoerd, en volgens zij op het verhoor vertelden, zouden de personen van het logement de politie verwittigd hebben, met gevolg dat zij thans in het gevang zitten, en na eenige weken van opsluiting terug naar België zullen gestuurd worden; brave menschen, oud en versleten van werken en zwoegen in België, verleden zomer naar Canada gekomen. Moet de vrouw eenige weken in het gevang overbrengen, zij gaat naar het graf, inplaats van terug naar het geboorteland.”
“Verleden week zijn naar België vertrokken: Alphons De Waegeneer; zijne vrouw en vijf kinderen. Dezen waren reeds meer dan drie jaar in Detroit, deden hun best, hadden reeds een huis gekocht en waren goede eerlijke Vlamingen. Jaloersheid over hun vooruitgang heeft hen in het lijden gebracht. Zij werden verraden, samen met verscheidene anderen. De brieven geschreven naar het Immigratie Bureel werden hun voren gelegd. De personen zijn gekend, eigen geburen van een korten afstand waren de plichtigen. De brieven waren getekekend C.S. en dezen welke het gedaan hadden hebben hun eigen kwaad niet kunnen verzwijgen.”
“Cyriel Van Hyfte en zijn vrouw ook teruggestuurd! Deftige werklieden, meer slachtoffers. Jerome Wyseur, welke hun overgesmokkeld had, wordt thans op 10 december ook terug naar België gezonden. Beeldt u het lijden de vrouw en hunnen twee kinderen! Wanneer het einde?”
Uit ‘Wij gaan naar Amerika’
(Dirk Musschoot), p. 192
|
Nee hoor, gewoon een erfenis van de Belgische emigratie naar Noord-Amerika. Tussen 1890 en 1930 zochten tienduizenden Belgen hun heil over de plas. Canada was een geliefkoosde bestemming, want men stelde er stukken landbouwgrond ter beschikking van de immigrerende Belgen. De Canadese overheid voerde zelfs heuse propaganda in ons land, vergelijkbaar met de propaganda die België decennia later zou voeren in Marokko. Men kwam reclame maken in scholen en gebruikte de wereldtentoonstellingen als uitstalraam. Informatiebrochures beloofden sociaal en economisch succes. Werklust en wilskracht waren zogezegd voldoende om te slagen.
Aanvankelijk werden vooral boeren verleid. De Canadezen lieten niet na het contrast te benadrukken tussen de overbevolkte landerijen in België en de uitgestrekte landschappen van Noord-Amerika. In Canadese ogen stond de Belg symbool voor ‘de ideale migrant’: hij sprak Frans – of had daar op zijn minst notie van – , hij was katholiek, hij was een harde werker en was gespecialiseerd in landbouwtechnieken. Na de Eerste Wereldoorlog kwam daar het imago van sympathieke underdog bij, de ‘weerloze Belgen’ waren immers aangevallen door de ‘wrede Duitsers’. Ook het feit dat vele Canadezen in België vochten, schiep een band.
Met de Crash van Wall Street (1929) en de crisis in de jaren dertig kwam een bruusk einde aan de inwijking. Franstalige Belgen assimileerden sneller in de Canadese samenleving dan Vlamingen, die meer hechtten aan de eigen identiteit en onder meer hun eigen kranten hadden. Tot op vandaag bestaat in de Verenigde Staten een Vlaams-Amerikaanse immigratiekrant, de Gazette van Detroit.
Meer weten?
Belgische emigranten. Anne Morelli e.a. EPO, 1999.
Wij gaan naar Amerika – Vlaamse landverhuizers naar de Nieuwe Wereld 1850-1930. Dirk Musschoot. Lannoo, 2002. Antwerpen = Amerika = Red Star Line. Deze tentoonstelling over de Belgische emigratie naar Amerika was in 2008 te bezichtigen in het MAS in Antwerpen. De website www.redstarline.be nog steeds toegankelijk. |
